Każdego roku w Meksyku, obok oficjalnych kościelnych i państwowych świąt, odbywa się niezliczona liczba uroczystości regionalnych. Świętuje się je barwnie i hucznie. W lutym w całym kraju obchodzony jest karnawał, kończący się Popielcem, a w czasie Tygodnia Wielkanocnego (tzw. Semana Santa) w wielu miejscach organizowane są procesje, przypominające drogę krzyżową Jezusa. Tak jest m.in. w Tepopula, gdzie posługuje ks. Robert Płachta SAC, który nadesłał nam poniższą relację.

Wielki Post w San Mateo Tepopula

Kontekst Historyczny

Miejscowość istnieje od czasów prekolumbijskich, została założona przez Indian szczepu Chichimecas Teotenancas z antycznego regionu Chalco, w drugiej połowie XII wieku. W roku 1526 w niewytłumaczalny sposób na sąsiadującym z osadą wzgórzu Xaltepeque zjawiła się figura Chrystusa złożonego do grobu. Mieszkańcy umieścili figurę w centralnym miejscu w Tepopula. Obecność figury Chrystusa rozpoczęła ewangelizację i powolne akceptowanie wiary chrześcijańskiej. W roku 1532 biskup Meksyku Juan de Zumarraga nadał Indianom patrona z kalendarza świętych katolickich: św. Mateusza. Od roku 1532 miejscowość, posiadająca wspomnianą figurę nazywaną: Pan Jezus z Tepopula otrzymuje nazwę: Święty Mateusz z Tepopula. W XVII wieku mieszkańcy zbudowali kościół i w prezbiterium umieścili figurę Pana Jezusa. W roku 1948 w czasie gwałtownej burzy przez okno kopuły do kościoła wpadł piorun i wywołał pożar, w którym spłonęła figura Pana Jezusa. Ocalała tylko Jego głowa. Od tamtego tragicznego wydarzenia i cudu ocalenia głowy Chrystusa mieszkańcy ze wszystkich okolicznych miejscowości zaczęli nazywać ten kościół Sanktuarium Pana Jezusa z Tepopula.

Wielki Post

Co roku ostatni wtorek karnawału i Środa Popielcowa są dniami odpustu parafialnego. To najważniejsze dni dla mieszkańców Tepopula, którzy spędzają je na modlitwach i procesjach. We wtorek po południowej Mszy św. następuje wystawienie figury Pana Jezusa: zostaje on zdjęty z podwyższenia ołtarzowego i wystawiony do publicznej czci. Przez całe popołudnie i aż do późna w nocy wierni podchodzą do figurki osobiście lub całymi rodzinami, przedstawiając dziękczynno-błagalne modlitwy. W Popielec po południowej Mszy św. wyrusza uroczysta procesja, w której figura Chrystusa niesiona jest przez 12 mężczyzn i otoczona 12 kobietami trzymającymi w dłoniach duże kadzidła. Procesja przemierza ulicę po ulicy, towarzyszą jej grupy muzyczne intonujące muzykę kościelną i regionalną. W uroczystości uczestniczą całe rodziny z Tepopula i okolicznych miejscowości. Procesja wraca po zapadnięciu zmroku do kościoła, gdzie następuje możliwość zbliżenia się do cudami słynącej figury Chrystusa, a później odbywa się nakreślenie popiołem znaku krzyża na czołach uczestników. Do późnej nocy wierni pozostają przy kościele, spożywając wspólną kolację.

We wszystkie piątki, soboty i niedziele Wielkiego Postu kultywuje się zwyczaj Demanditas, czyli tzw. chodzenie po prośbie. Wyznaczona wcześniej grupa osób odwiedza wszystkie domy z małym relikwiarzem, w którym znajduje się kopia figury Pana Jezusa z Tepopula. Wizyta ma na celu modlitwę za każdą odwiedzoną rodzinę i również przypomnienie o obowiązku materialnego wspierania Kościoła. Jest to też sposób zbierania dobrowolnych datków na potrzeby utrzymania świątyni.

Niedziela Palmowa

Zgodnie z najstarszym lokalnym zwyczajem, nad rzeką, pod drzewem o nazwie ahuehuete (narodowe drzewo Meksyku), we wczesnych godzinach rannych zbierają się mieszkańcy, aby uczestniczyć w rytualnym poświęceniu palm. Ceremonii towarzyszy krótka katecheza, która zapowiada istotę i ważność liturgiczno-eklezjalną nadchodzących dni Wielkiego Tygodnia. Dwanaścioro dzieci, przebranych za 12 apostołów, towarzyszy uroczystej procesji, która po poświęceniu palm podąża w kierunku kościoła, aby uczestniczyć we Mszy św. Po liturgii wiele osób pozostaje jeszcze w kościele, aby dzięki wskazaniom katechetów z poświęconych gałązek palmowych upleść mały ozdobny krzyżyk, który następnie każdy umieści w ważnym miejscu lub nad drzwiami głównymi swojego domu.

Wielki Post w San Mateo Tepopula

Triduum Paschalne

Przez wszystkie dni Triduum w liturgii uczestniczy dwanaścioro wspomnianych już dzieci, na pamiątkę 12 apostołów. W Wielki Czwartek celebrowana jest Msza Wieczerzy Pańskiej z obmyciem nóg 12 apostołom, a po Mszy św. w salce parafialnej odbywa się symboliczna wieczerza dla 12 apostołów, na której spożywa się tradycyjne tacos i tamales (przyrządzane z kukurydzy). W Wielki Piątek ulicami miasta odbywa się Droga Krzyżowa; co drugą stację dzieci z katechezy przedstawiają krótką inscenizację. Droga Krzyżowa kończy się w południe w kościele wysłuchaniem nabożeństwa Siedmiu Słów Jezusa. Następnie zdejmowana jest z nastawy ołtarzowej figura Pana Jezusa z Tepopula i ludzie modlą się do późna w nocy. W Wielką Sobotę od wczesnych godzin rannych wierni kontynuują modlitwy przed figurą Pana Jezusa: późnym popołudniem wraca ona na swoje miejsce, a po zapadnięciu zmroku rozpoczyna się Wigilia Paschalna. Dzieci odgrywające role 12 apostołów przejmują obowiązki ministrantów. Po Wigilii Paschalnej przed kościołem odbywa się wspólny świąteczny poczęstunek. Wielki Tydzień kończy się poranną Mszą św. w Niedzielę Zmartwychwstania.

Tekst: ks. Robert Płachta SAC, Meksyk, Fot. Pochodzą z arch. Sanktuarium San Mateo Tepopula